ความสัมพันธ์ระหว่างชายและหญิงที่ปรากฏในวรรณกรรมไทยขุนช้างขุนแผน : ศึกษาเปรียบเทียบระหว่างกฎหมายลักษณะผัวเมียกับกฎหมายลักษณะครอบครัว

  • กมลวรรณ บุญถนอม สาขานิติศาสตร์ วิทยาลยั การเมืองและการปกครอง มหาวิทยาลยั ราชภฏั สวนสุนันทา กรุงเทพฯ
  • กมลวรรณ อยู่วัฒนะ สาขานิติศาสตร์ วิทยาลยั การเมืองและการปกครอง มหาวิทยาลยั ราชภฏั สวนสุนันทา กรุงเทพฯ
Keywords: การสมรส, การหย่าร้าง, ครอบครัว, สามีภริยา

Abstract

บทความฉบับนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเกี่ยวกับการอยู่กินฉันสามีภริยาของตัวละครในวรรณกรรมไทย เรื่องขุนช้าง ขุนแผน เพื่อเปรียบเทียบตามกฎหมายลักษณะผัวเมียและกฎหมายครอบครัวในปัจจุบัน ซึ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและ พาณิชย์บรรพ 5 กําหนดให้การสมรสที่จะเกิดขึ้นได้ต่อเมื่อมีการจดทะเบียนสมรสเท่านั้น จึงจะถือว่าชายหญิงเป็นสามีภริยา และที่ได้ให้การรับรองสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมาย อันเป็นจุดเริ่มต้นของสถาบันครอบครัว

ผลการศึกษาพบว่าในการสมรสตามกฎหมายลักษณะผัวเมีย ชายหญิงจะเป็นสามีภริยากันโดยชอบด้วยกฎหมายได้โดย หลายวิธีด้วยกันและไม่มีการกําหนดให้ต้องมีการจดทะเบียนสมรส แต่ต้องมีข้อสําคัญว่า ชายหญิงนั้นยินยอมเป็นสามีภริยากัน และอยู่ด้วยกันโดยประจักษ์แจ้งแก่คนทั่วไป โดยบุคคลรอบข้างไม่ว่าจะเป็นบิดามารดาหรือบุคคลอื่น ไม่ขัดข้องในการอยู่กิน ดังกล่าว ซึ่งถือว่าเป็นสามีภริยากันตามกฎหมายแล้ว และเป็นคู่สมรสโดยชอบด้วยกฎหมาย ดังนั้นขุนแผนและนางวันทองจึง ถือว่าเป็นสามีภริยาโดยชอบด้วยกฎหมาย แม้ว่านางวันทองจะยินยอมไปอยู่กับขุนแผนโดยมารดามิได้มีการยินยอมในครั้งแรก แต่ต่อมาได้ปรากฎว่าทั้งสองคนมีบุตรด้วยกันก็เป็นผลให้การสมรสดังกล่าวนั้นชอบด้วยกฎหมาย แต่เมื่อเปรียบเทียบตาม กฎหมายครอบครัวในปัจจุบันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณชิ ย์ เมื่อนางวันทองกับขุนแผนนั้นมิได้มีการจดทะเบียนสมรส กัน แม้นางวันทองจะไปอยู่กินกับขุนแผนจนมีบุตรด้วยกัน ก็ไม่ถือว่าทั้งสองเป็นสามีภริยาโดยชอบด้วยกฎหมาย ส่วนในกรณี ของการหย่าซึ่งจะเห็นได้ว่าการที่ขุนแผนไปคบชู้กับนางราวทองก็ถือเป็นเหตุฟ้องหย่าทั้งตามกฎหมายลักษณะผัวเมีย และตาม กฎหมายครอบครัวในปัจจุบัน ดังนั้นนางวันทองสามารถหยิบยกเอาประเด็นจากเหตุดังกล่าวมาใช้ฟ้องหย่าได้ตามกฎหมาย ลักษณะผัวเมีย แต่ในกรณีของกฎหมายครอบครัวในปัจจุบัน เมื่อนางวันทองกับขุนแผนนั้นไม่ได้มีสถานะเป็นสามีภริยากันจึง ไม่อาจนําเอาเหตุดังกล่าวขึ้นมาเป็นเหตุในการฟ้องหย่าได้ ดังนั้น จึงมีข้อเสนอแนะว่าในกรณีมีการนําเสนอบทละคนเกี่ยวกับ วรรณกรรมเชิงประวัติศาสตร์ ควรมีการระบุข้อความ หรือถ้อยคําในทํานองของการอธิบายเพิ่มเติมโดยหลักเกณฑ์ในทาง กฎหมายในอดีต เพื่อความเข้าใจยิ่งขึ้นทั้งในกรณีการอยู่กินร่วมกันฉันสามีภริยา และรัฐควรมีการกําหนดมาตรการเพิ่มเติมเพอื่ เปิดโอกาสให้บุคคลสามารถสร้างครอบครัวด้วยการสมรสโดยรูปแบบอื่นที่ไม่ใช่เพียงแค่การจดทะเบียนสมรสต่อนายทะเบียน เท่านั้น ทั้งนี้เพื่อให้เป็นไปตามเจตนารมณ์ของการอยู่กินร่วมกันฉันสามีภริยาได้อย่างแท้จริง

References

กําธร เลี้ยงสัจธรรม(บรรณาธิการ), กฎหมายตราสามดวง:ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง แก้ไขปรับปรุง ใหม่, สถาบันปรีดี พนมยงค์, 2548
ดร.วินัย พงศ์ศรีเพียร. (2543). กฎหมายตราสามดวง : หน้าต่างสังคมไทย. สํานักพิมพ์: สํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)
สุวิทย์ ธีรศาศวัต. (2558). พระไอยการลักษณะผัวเมีย:ความไม่เท่าเทียมของหญิงชายไทยก่อนปฏิวัติ2475 URL: http://suwit-history.blogspot.com/2015/09/2475.html
พระอัยการลักษณะผัวเมีย. (2553). คําอธิบายกฎหมายอัยการลักษณะผัวเมียLaw103-5. URL: http://old-book.ru.ac.th/e-book/l/LW103(50)/LW103-5.pdf
กมลพร กัลยาณมิตร. จันทรเกษมสาร.ปี ที่ 20 ฉบับที่ 38 (2557).ความเสมอภาคหญิงชายในระบบราชการไทย : ความ แตกต่างหรือความเหมือนในการบริหาร
นางสาวอภิวันทน์ อดุลยพิเชฎฐ์. (2555). สถานภาพและบทบาทของผู้หญิงและผู้ชายไทยในอดีต : ภาพสะท้อนจาก วรรณกรรมเรื่องขุนช้างขุนแผน URL : http://www.thapra.lib.su.ac.th/objects/thesis/fulltext/ thapra/Apiwan_Adulyapichet/fulltext.pdf
ธรรมนิต.ิ (2564). ลงวันที่07 ตุลาคม 2564. กฎหมายครอบครัว การหมั้น การสมรส
URL : https://www.dharmniti.co.th/engagement-rule- family/?fbclid=IwAR224C5WlJo7atjALphT5F6r2m2yq8kWlmpGOHpHzGzuOS4r1U11kzd7MFY
สมชาย พงษ์พัฒนาศิลป์, (2563). กฎหมายประมวลแพ่งและพณิชย์. (พิมพ์ครั้งที่22). กรุงเทพมหานคร : สํานักพิมพส์ มใจ แซ่ฮ้อ พิชัย นิลทองคํา, (2561). คําอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ5 ว่าด้วยครอบครัว. กรุงเทพมหานคร :
ศูนย์หนังสือจุฬลงกรณ์มหาวิทยาลัย
King Prajadhipok Study, (2553). กฎหมายลักษณะผัวเมยี พ.ศ.2473 ฉบับแก้ไขเพิ่มเติมในสมัยรชั กาลที่ 7 :จุดเริ่มต้นของ
สถานะภรรยาสมยัปัจจุบัน.URL:http://kingprajadhipokstudy.blogspot.com/2010/06/2473.html ศาสตราจารย์พิเศษประสพสุข บญุ เดช, (2563), หลักกฎหมายครอบครัว, (พิมพ์ครั้งที่20)
ณัฏฐะวุฒิ ภัทราคม, (2553), การสมรสและการสร้างความสมั พันธ์ในครอบครัว
URL : http://www.human.cmu.ac.th/home/hc/ebook/006203/006203-03-01.pdf
542
Published
2022-01-31