มาตรการทางกฎหมายในการแก้ไขปัญหาขยะพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวในประเทศไทย

  • ณัฎฐธิดา ปิ่นทองพันธุ์ สาขานิติศาสตร์ วิทยาลยั การเมืองและการปกครอง มหาวิทยาลยั ราชภฏั สวนสุนันทา กรุงเทพฯ
  • กมลวรรณ อยู่วัฒนะ สาขานิติศาสตร์ วิทยาลยั การเมืองและการปกครอง มหาวิทยาลยั ราชภฏั สวนสุนันทา กรุงเทพฯ
Keywords: พลาสติก, ขยะพลาสติก, พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว, มาตรการทางกฎหมาย

Abstract

ัจจุบันภาวะสิ่งแวดล้อมของโลกนั้นถึงขั้นวิกฤตอย่างต่อเนื่องทุกปีและมีความเสียหายเพิ่มขึ้นทุกปีเช่นกันวิกฤตทาง สิ่งแวดล้อมนี้เกิดจากอุณหูมิของโลกสูงขึ้นและสาเหตุสําคัญของวิกฤตสิ่งแวดล้อมนี้มาจากพฤติกรรมของมนุษย์ประกอบกับใน ระยะเวลาสองถึงสามปีที่ผ่านมานี้เกิดสถานการณ์โรคระบาดของเชื้อไวรัสCovid-19 ยิ่งทําให้มนุษย์ละเลยถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมนี้ จนสร้างความเสียหายให้แก่สิ่งแวดล้อมได้ในระยะยาว เพราะสาเหตุที่สําคัญอันดับแรกที่ทําให้ภาวะสิ่งแวดล้อมของโลกวิกฤตนั้น เกิดจากการใช้พลาสติก วัฏจักรของพลาสติกในแต่ละลําดับล้วนส่งผลต่อสิ่งแวดล้อมทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นขั้นตอนการผลิต การใช้ การทําลายและพลาสติกชนิดที่สร้างความเสียหายให้แก่ระบบนิเวศมากที่สุดคือ พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว (single-use plastic) เนื่องมาจากพลาสติกชนิดนี้มีราคาถูก มีอายุการใช้งานที่สั้นใช้ซ้ําได้ไม่บ่อยหนักหรืออาจนํากลับมาใช้ซ้ําไม่ได้อีกเลยและยัง สะดวกสบายต่อการใช้งาน พลาสติกชนิดนี้เช่น หลอดดูดน้ํา ถุงหูหิ้ว ช้อนคนเครื่องดื่ม กล่องโฟมบรรจุอาหาร ฉลากห่อหุ้มขวดน้ํา เป็นต้น ทําให้พลาสติกชนิดนี้มีการผลิตในจํานวนที่มากและถูกทิ้งในจํานวนที่มากเช่นกัน ขยะพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวสร้างความ เสียหายต่อระบบนิเวศจนถึงโครงสร้างทางสังคมที่เพิ่มภาระให้รัฐต้องดูแลและจัดการแก้ไขปัญหาขยะพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวนี้

บทความฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์มาตรการแก้ไขปัญหาขยะพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว ซึ่งผลการศึกษาพบว่า ปัจจุบัน ประเทศไทยเริ่มมีแนวทางการแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับขยะพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวนี้บ้างแล้ว แต่เป็นการเน้นในเรื่องของการ ขอความร่วมมือซึ่งเป็นมาตรการเชิงสมัครใจโดยไม่มีมาตรการบังคับอย่างจริงจังจากภาคเอกชน ขณะที่ในต่างประเทศเช่น ประเทศ เยอรมนี ประเทศเคนยา ประเทศไต้หวัน มีมาตรการที่หลากหลายทั้งการจัดเก็บภาษีและมาตรการที่สามารถสร้างความตระหนัก ให้แก่ประชาชน ดังนั้นจึงเห็นควรนําเอามาตรการมัดจําบรรจุภัณฑ์ มาตรการห้ามหรือควบคุมการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว มาตรการที่บังคับให้ผู้ผลิตร่วมรบัผิดชอบต่อขยะพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวให้นํากลบัมาใช้ซ้ําไดอ้ีกและมาตรการการจัดเก็บภาษีเพอื่ กระตุ้นให้ภาคประชาชนเล็งเห็นถึงความสําคัญในการลดการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว

References

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. (2 มิถุนายน 2563) .โครงการ “ขยะแลกภาษี อบต.นาเกตุ” สืบค้นจาก https://www.dla.go.th
ชมพูนุท พรหมภักดิ์. (พฤษภาคม 2563). สถานการณ์ขยะพลาสติกของกรุงเทพมหานครในปัจจุบัน. สืบค้นจาก https://www.senate.go.th/document/Ext23700/23700555_0002.PDF
สุจิตรา วาสนาดํารงดี. (2563). เรียนรู้ความพยายามของเกาหลีใต้และไต้หวันในการลดขยะพลาสติก. วารสาร สิ่งแวดล้อม, ปีที่ 24 (ฉบับที่ 1).
สุจิตรา วาสนาดํารงดี. (2563). เรียนรู้ประสบการณ์การจัดการขยะบรรจุภัณฑ์ในประเทศเยอรมนี “ระบบความ
รับผิดชอบที่เพิ่มขึ้นของผู้ผลิต (EPR) และระบบมัดจําคืนเงิน (DRS)”. วารสารสิ่งแวดล้อม, ปีที่ 24 (ฉบับที่ 3).อรุบล โชติ พงศ์. (2561). ฝุ่น PM 2.5 ในประเทศไทย. วารสารสิ่งแวดล้อม, ปีที่ 22 (ฉบับที่ 4), 50-56.
อรพรรณ แซ่เอี้ยว.(26 กรกฎาคม 2561). แนวทางการจัดการปัญหาขยะพลาสติกในอาเซียน สืบค้นจาก
https://lawforasean.krisdika.go.th
อํานาจ วงศ์บัณฑิต.(2562).กฎหมายสิ่งแวดล้อม(พิมพ์ครั้งที่ 4).กรุงเทพฯ:สํานักพิมพ์วิญญูชน.
IMPLEMENTATION PLAN FOR THE BAN OF SINGLE USE PLASTICS IN PROTECTED AREAS, Ministry of Environment and Forestry, REPUBLIC OF KENYA, February 2020.
Green Network. (4 มิถุนายน 2563).เตรียมตัวพบกับคาราวานรถ “ถังวนถุง” “โครงการมือวิเศษ x วน” สืบค้นจาก https://www.greennetworkthailand.com
The German Ordinance on Single-Use Plastics (Einwegkunststoffverbotsverordnung) 3 July 2021.
United Nations Environment Programme. (2018). “SINGLE-USE PLASTICS A Roadmap for Sustainability”
Published
2022-01-31